Στο άρθρο αυτό αναφέρεται η ψυχολογία των ατόμων με αναπηρίες και οδηγός σωστής συμπεριφοράς προς τα άτομα με αναπηρίες στον τομέα της προσβασιμότητάς τους.
Ψυχολογία των ατόμων με αναπηρία.
Στη συνείδηση κάποιων ανθρώπων έχει καθιερωθεί η εικόνα ενός ανθρώπου με αναπηρία μίζερου, εσωστρεφή, αναποφάσιστου, περίεργου, πολλές φορές κακότροπου, εριστικού & τελοσπάντων πολύ διαφορετικό από τα δικά τους στενά & γκρίζα κοινωνικά πρότυπα. Ναι, οι άνθρωποι αυτοί είναι διαφορετικοί & ξεχωριστοί, όπως ο καθένας μας. Όπως σκέφτονται, όπως αντιδρούν, όπως συμπεριφέρονται. Γιατί αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι μέσα σε αυτό που ονομάζουμε “ΚΟΙΝΩΝΙΑ”.
Από την άλλη πάλι, μια άλλη μερίδα ανθρώπων έχοντας υπόψη κάποιο άτομο με αναπηρία που έχει διαπρέψει σε κάποια επιστήμη ή διακριθεί σε κάποιο άθλημα, έχει την ψευδαίσθηση ότι & οι υπόλοιποι έχουν τις ίδιες ή και μεγαλύτερες ικανότητες για κάτι παρόμοιο. Λανθασμένη, λοιπόν η άποψη αυτή και τάση για ηρωωποίηση. Δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες για όλα. Ούτε τους ίδιους στόχους και κίνητρα. Έτσι, θα πρέπει να γίνεται διακριτό το μέτρο σύγκρισης μεταξύ τους. Έχουν αδυναμίες και τρωτά σημεία στο χαρακτήρα τους που πρέπει να κατανοούμε.
Κάθε ανθρώπινη οντότητα είναι μοναδική & ιδιαίτερη. Σε όλους μας, λοιπόν, δίνονται ευκαιρίες να ξεπερνάμε τον εαυτό μας και να τον μηγαίνουμε κάθε φορά λίγο παραπέρα. Και φυσικά αυτό εξαρτάται από το πως ο καθένας μας αντιλαμβάνεται τις ανάγκες του, χρησιμοποιεί το μυαλό του και διαθέτει τον εαυτό του δημιουργικά, προσπερνώντας τα φυσικά ελλατώματα & μετρέποντάς τα σε προτερήματα. Στο χέρι μας είναι να αναδείξουμε τυχόν ταλέντα που κρύβουμε μέσα μας, αρκεί να διαθέτουμε θέληση.
Οι άνθρωποι, λοιπόν, με αναπηρία πληρούν όλες εκείνες τις προϋποθέσεις που τους επιτρέπουν να ζούνε με ποιότητα, αυτοεκτίμηση & να οργανώνουν τον τρόπο ζωής τους σύμφωνα με την προσωπική τους βούληση και επιθυμία. Καταλμβάνουν ίσες θέσεις στην καθιμερινή διαβίωση & τον προσωπικό τους αγώνα. Εργάζονται, δημιουργούν οικογένεια, κοινωνικό περίγυρο, έχουν υπόψη, παίρνουν μέρος στα κοινά, έχοντας ισχυρή προσωπικότητα & έντονη παρουσία.
Κανόνες συμπεριφοράς
Όταν συναντάμε κάποιον άνθρωπο με πρόβλημα όρασης (τυφλός) στο δρόμο τον ρωτούμε αν επιθυμεί την βοήθειά μας. Αν ναι, τότε τον ρωτούμε πως θέλει να του τη δώσουμε. πχ προσφέρουμε το μπράτσο μας, για να τον συνοδεύσουμε. Επίσης, όταν μας ζητά κάποια πληροφορία δεν κάνουμε νοήματα, αντίθετα του εξηγούμαι συγκεκριμένα και εμπεριστατωμένα, π.χ. “θα πας ευθεία & και στα πέντε μέτρα θα στρίψεις δεξιά, όπου θα βρεις την τράπεζα”.
Σε κάποιον άνθρωπο που έχε κώφωση μιλούμε αργά & καθαρά, ώστε να μπορεί να “διαβάζει” τα χείλια μας και να καταλαβαίνει ό,τι του λέμε κοιτώντας τον στα μάτια. Σε αυτή την περίπτωση βοηθάνε τα νοήματα και μάλιστα πολλές φορές καταλυτικά.
Όταν ένας άνθρωπος έχει μειωμένη κινητικότητα χρειάζεται τη βοήθειά μας στο δρόμο, του τη δίνουμε απλόχερα & αγόγγυστα, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του. Είτε τον περνάμε με προσοχή από τις διαβάσεις ακολουθώντας πάντα τις ενδείξεις των φωτεινών σηματοδοτών, είτε να ανεβεί / κατεβεί κάποια σκαλιά. Αν πάλι κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο, τον διευκολύνουμε να περάσει μια ράμπα ή ένα εμπόδιο.
Τέλος, θα πρέπει τους οδηγούς τυφλών, τις διαβάσεις, τις ράμπες & τα πεζοδρόμια να τα αφήνουμε ελεύθερα, ώστε να διευκολύνονται κατά την κίνησή τους στο δρόμο με αξιοπρέπεια & ασφάλεια.
Και αυτό θα τους το εξασφαλίσουμε εμείς!! Η ίδια στάση ζωής αυτών των ανθρώπων αποτελεί διδαχή για όλους τους υπόλοιπους. Γιατί το θέμα της αναπηρίας σχετίζεται με συμπεριφορές και όχι με ιδιαιτερότητες. Μας αφορά όλους!!
ΦΩΤΗΣ ΜΠΙΜΠΑΣΗΣ
Φοιτητής Τμήματος Προσχολικής Αγωγής & Εκπαίδευσης του ΑΠΘ
Μέλος της Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής του ΑΠΘ
Μέλος Δ.Σ. της Αθλητικής Ένωσης Τυφλών “Πυρσός”
(Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Η φωνή των Παραπληγικών“)